Nội dung chính
Bộ Tài chính Việt Nam đang lấy ý kiến công chúng về dự thảo Thông tư kế toán dành cho thị trường tài sản mã hoá, đánh dấu bước quan trọng trong việc xây dựng khung pháp lý cho giai đoạn thí điểm từ năm 2026.
Đặt nền tảng pháp lý cho thị trường tài sản mã hoá
Để hiện thực hoá Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, Bộ Tài chính đưa ra dự thảo Thông tư hướng dẫn kế toán cho các tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hoá tại Việt Nam. Văn bản dự kiến có hiệu lực từ năm tài chính 2026, áp dụng cho nhà cung cấp dịch vụ, tổ chức phát hành và nhà đầu tư là các thực thể trong nước.
Cụ thể hoá Nghị quyết 05/2025 và xác định bản chất tài sản mã hoá
Dự thảo dựa trên Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, Luật Kế toán đã sửa đổi và Nghị quyết 05/2025/NQ-CP. Nó khẳng định tài sản mã hoá không phải là tiền, không phải chứng khoán và không thuộc nhóm tài sản tài chính truyền thống. Thay vào đó, tài sản mã hoá được xem là “tài sản số có tài sản cơ sở là tài sản thực”, được kiểm soát bằng khóa riêng tư, có giá trị thị trường và chỉ giao dịch trên các sàn được cấp phép. Nhờ vậy, chúng được xếp vào nhóm tài sản đầu tư phi tài chính, tạo cơ sở cho việc lựa chọn khung kế toán phù hợp.
Khắc phục khoảng trống kế toán trong giai đoạn thí điểm
Hiện hệ thống Chuẩn mực kế toán Việt Nam chưa có hướng dẫn chi tiết cho tài sản mã hoá. Việc ban hành Thông tư là cần thiết để thống nhất cách hạch toán, trình bày và công bố thông tin, bảo đảm tính minh bạch của báo cáo tài chính và giảm thiểu rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.
Nguyên tắc kế toán cho ba nhóm chủ thể tham gia thị trường
Dự thảo tập trung vào ba nhóm đối tượng chính:
1. Tổ chức cung cấp dịch vụ thị trường (giao dịch, tự doanh, lưu ký, nền tảng phát hành)
Áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành (Thông tư 99/2025/TT‑BTC). Các tổ chức phải tách biệt hoàn toàn tài sản mã hoá và tiền của khách hàng, đồng thời mở sổ chi tiết theo dõi riêng cho từng khách hàng.
2. Hoạt động tự doanh tài sản mã hoá
Hạch toán tương tự như kinh doanh chứng khoán, bao gồm việc trích lập dự phòng rủi ro. Doanh thu từ dịch vụ lưu ký, quản lý và chuyển giao được ghi nhận vào doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ theo quy định.
3. Tổ chức phát hành tài sản mã hoá
Tiền thu được từ việc phát hành được ghi nhận như vay vốn, chứ không phải vốn chủ sở hữu hay doanh thu ngay lập tức, phản ánh đúng bản chất giao dịch.
4. Nhà đầu tư là tổ chức trong nước
Hướng dẫn hạch toán dựa trên nguyên tắc đầu tư tài chính, với việc phân loại tài khoản và phương pháp ghi nhận phụ thuộc vào mục đích và thời gian nắm giữ. Đối với nhà đầu tư cá nhân hoặc tổ chức nước ngoài, hướng dẫn vẫn đang được nghiên cứu.
Thủ tục rút gọn, không tạo gánh nặng hành chính
Vì tính chất thí điểm, Bộ Tài chính áp dụng quy trình rút gọn khi soạn thảo Thông tư, tập trung vào các nguyên tắc kế toán cốt lõi mà không đưa ra thêm thủ tục hành chính mới. Các tổ chức vẫn tuân thủ Luật Kiểm toán độc lập hiện hành và không có yêu cầu kiểm toán riêng cho thị trường này.
Triển khai từ năm tài chính 2026
Theo kế hoạch, Thông tư sẽ có hiệu lực trong suốt giai đoạn thí điểm thị trường tài sản mã hoá, tạo nền tảng cho một hệ thống kế toán thống nhất, minh bạch và chuẩn bị cho các cải cách thể chế trong tương lai.
Với dự thảo này, Việt Nam đang tiến gần hơn tới việc hội nhập chuẩn mực quốc tế như IFRS, đồng thời bảo vệ lợi ích của nhà đầu tư và doanh nghiệp trong môi trường số hoá ngày càng phức tạp.
Bạn có quan điểm gì về dự thảo Thông tư này? Hãy chia sẻ ý kiến của mình trong phần bình luận và theo dõi chúng tôi để cập nhật những thay đổi pháp lý mới nhất.
