Nội dung chính
Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên chuyển đổi số và xanh, nhu cầu nhân lực có kỹ năng số và kỹ năng xanh sẽ trở thành tiêu chí quyết định cho mọi ngành nghề đến năm 2030.
Công nghệ thông tin và kinh tế số – Trụ cột việc làm thập niên mới
Việt Nam đặt mục tiêu kinh tế số chiếm khoảng 30% GDP vào năm 2030. Điều này đồng nghĩa với việc mọi lĩnh vực – từ tài chính, ngân hàng, sản xuất, y tế đến dịch vụ công – phải vận hành dựa trên dữ liệu và nền tảng số. Kết quả là nhu cầu nhân lực công nghệ liên tục tăng, tạo ra một môi trường việc làm thuận lợi hơn hẳn so với các giai đoạn trước.
Theo dự báo, đến 2030 ngành công nghệ thông tin có thể cần tới ba triệu lao động, gấp gần ba lần so với hiện nay. Các vị trí khó tuyển bao gồm lập trình viên, chuyên gia an ninh mạng, kỹ sư dữ liệu, chuyên viên AI & Machine Learning, kỹ sư điện toán đám mây và chuyên gia phát triển sản phẩm số. Không chỉ các công ty công nghệ, mà ngân hàng, thương mại điện tử, sản xuất chế tạo, giáo dục và các cơ quan nhà nước đều nằm trong nhóm có nhu cầu nhân lực mạnh.
François Lançon, Chủ tịch khu vực Châu Á‑Thái Bình Dương & Trung Đông của ManpowerGroup, nhấn mạnh tình trạng thiếu nhân tài trong lĩnh vực IT đã trở thành “đặc điểm cố hữu” của thị trường lao động, buộc doanh nghiệp phải đầu tư mạnh vào đào tạo nội bộ và phát triển nhân tài dài hạn.
“Số hóa toàn diện” còn tạo ra những nghề mới như vận hành mô hình ngôn ngữ lớn, thiết kế trải nghiệm người dùng, phân tích dữ liệu hành vi khách hàng và quản trị các nền tảng thương mại đa kênh. Người lao động có khả năng phân tích dữ liệu, tư duy logic và ngoại ngữ tốt sẽ có lợi thế đặc biệt.
Logistics, năng lượng tái tạo và việc làm xanh – Động lực tăng trưởng bền vững
Logistics – “Mạch máu” của nền kinh tế
Trong giai đoạn hội nhập sâu rộng, logistics và chuỗi cung ứng trở thành “mạch máu” của nền kinh tế. Việt Nam đang hướng tới trung tâm sản xuất khu vực, kéo theo nhu cầu vận chuyển, kho bãi và thương mại điện tử bùng nổ. Dự báo đến 2030, ngành logistics có thể cần thêm hơn hai triệu lao động, bao gồm điều phối vận tải, quản trị kho thông minh, nhân viên giao nhận quốc tế và chuyên viên phân tích dữ liệu chuỗi cung ứng.
GS.TS. Thái Văn Vinh (RMIT) cảnh báo nếu không cải tổ đào tạo, ngành logistics sẽ tiếp tục đối mặt tình trạng thiếu nhân lực trầm trọng.
Năng lượng tái tạo – Nơi tạo ra hàng trăm nghìn việc làm xanh
Cam kết phát thải ròng “0” vào năm 2050 đang thúc đẩy mạnh mẽ các ngành năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời và điện sinh khối. Các chuyên gia dự báo Việt Nam có thể tạo thêm hàng trăm nghìn việc làm xanh đến năm 2030, bao gồm kỹ sư năng lượng, kỹ thuật viên lắp đặt‑vận hành điện gió, chuyên gia ESG và chuyên viên đánh giá tác động môi trường.
“Kỹ năng xanh” – quản lý rủi ro môi trường, tiêu chuẩn bền vững, tuần hoàn tài nguyên – sẽ trở thành tiêu chí bắt buộc trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt đối với các doanh nghiệp muốn xuất khẩu sang các thị trường có yêu cầu carbon cao.
Y tế, chăm sóc sức khỏe và du lịch – Nhu cầu bền vững trong xã hội già hóa
Y tế – Ngành “khát” nhân lực chất lượng
Dân số Việt Nam dự báo sẽ có gần 18 triệu người từ 60 tuổi trở lên vào năm 2030. Sự gia tăng bệnh mãn tính và nhu cầu chăm sóc lâu dài khiến thị trường lao động y tế mở rộng nhanh chóng. Các vị trí thiếu hụt nghiêm trọng bao gồm kỹ thuật viên xét nghiệm, kỹ thuật viên vật lý trị liệu, chuyên gia dinh dưỡng, nhân viên chăm sóc người cao tuổi và chuyên gia sức khỏe tâm thần.
TS. Vương Ánh Dương (Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh) cho biết tỷ lệ điều dưỡng/10.000 dân của Việt Nam là thấp nhất trong ASEAN, tạo áp lực lớn cho hệ thống y tế.
Du lịch – Đón 50 triệu khách quốc tế, tạo 10,5 triệu việc làm
Du lịch đang trở lại quỹ đạo tăng trưởng với mục tiêu đón hơn 50 triệu khách quốc tế vào năm 2030. Các nhu cầu tuyển dụng cao bao gồm hướng dẫn viên, quản lý khách sạn‑resort, tổ chức sự kiện, quản trị điểm đến, marketing du lịch số và chuyên viên phát triển sản phẩm du lịch. Xu hướng du lịch xanh, du lịch trải nghiệm và du lịch sức khỏe mở ra nhiều nhóm nghề mới, kết hợp văn hoá, sinh thái và công nghệ.
TS. Nguyễn Anh Tuấn (Viện trưởng Viện Kinh tế du lịch) nhấn mạnh nếu không trang bị kiến thức môi trường, quản lý chất thải và kỹ năng truyền thông xanh, du lịch xanh sẽ chỉ dừng lại ở khẩu hiệu.
Thị trường lao động 2026‑2030: Yêu cầu kỹ năng mới
Thị trường không chỉ “cần người” mà còn “cần đúng người”. Doanh nghiệp đang chuyển từ tuyển dụng dựa trên bằng cấp sang tuyển dụng dựa trên kỹ năng – đặc biệt là kỹ năng số, kỹ năng mềm và tư duy giải quyết vấn đề. Hiện có khoảng 60% lao động trẻ Việt Nam chưa đáp ứng đủ kỹ năng cho các ngành nghề của tương lai.
Do đó, bên cạnh việc chọn ngành nghề “dễ kiếm việc”, người lao động cần đầu tư vào học tập suốt đời, cập nhật công nghệ mới và rèn luyện khả năng thích ứng. Ngoài chuyên môn, ngoại ngữ (đặc biệt là tiếng Anh) vẫn là lợi thế quan trọng, mở rộng cơ hội tiếp cận các doanh nghiệp FDI và thị trường quốc tế. Các kỹ năng mềm như giao tiếp, quản lý thời gian, làm việc nhóm và tự chủ cũng trở thành tiêu chí quan trọng trong môi trường làm việc hiện đại.
Hãy bắt đầu nâng cao kỹ năng số và xanh ngay hôm nay để không bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua việc làm 2030.
