Nội dung chính
Gắn kết ba trụ cột – Nhà trường, Doanh nghiệp và Nhà nước – là chìa khóa thu hẹp khoảng cách cung‑cầu lao động tại TP.HCM.
Bối cảnh “vừa thừa, vừa thiếu” lực lượng lao động tại TP.HCM
Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa‑Vũng Tàu, TP.HCM trở thành siêu đô thị gần 14 triệu dân. Theo bà Lượng Thị Tới, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, trong 10 tháng đầu năm 2025 thành phố ghi nhận hơn 140.000 lượt tìm việc và 250.000 vị trí tuyển dụng. Tuy nhiên, số liệu này ẩn chứa một nghịch lý nghiêm trọng: lực lượng lao động đang “vừa thừa, vừa thiếu”.
Nguyên nhân và thách thức
Thành phố đang dư thừa lao động phổ thông, nhưng lại thiếu trầm trọng nguồn nhân lực có chuyên môn kỹ thuật cao. Dự báo 2025‑2030, TP.HCM sẽ cần từ 800.000 đến hơn 1 triệu lao động mới, trong đó 70 % thuộc ngành dịch vụ và công nghiệp công nghệ cao. Đồng thời, tỷ lệ người tham gia lao động mới giảm mạnh: từ 1,1 triệu người/năm cách đây 15 năm xuống còn 575.000 người vào 2024 và dự kiến chỉ 500.000 người trong quý III/2025. Áp lực tạo 1,6 triệu việc làm mới mỗi năm nhưng thực tế chỉ đáp ứng khoảng 600.000, dẫn đến nguy cơ “chưa giàu đã già”.
Giải pháp: Gắn kết ba trụ cột – Nhà trường, Doanh nghiệp, Nhà nước
Vai trò của nhà trường
TS Ngô Hồng Điệp (Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thủ Dầu Một) nhấn mạnh: “Nhà trường chính là doanh nghiệp, sản phẩm là sinh viên, và doanh nghiệp là khách hàng”. Vì vậy, nhà trường phải đưa doanh nghiệp vào quá trình thiết kế chương trình, không chỉ ở giai đoạn thực tập mà từ khởi đầu.
Doanh nghiệp tham gia từ đầu
Thực tiễn từ Trường Đại học Giao thông Vận tải TP.HCM cho thấy sinh viên ngành hàng không, hàng hải và đường sắt tốc độ cao được cử thực tập 3‑6 tháng, nhận lương lên tới 15 triệu đồng/tháng. Mô hình này giúp sinh viên thích ứng nhanh với môi trường làm việc thực tế và giảm khoảng cách kỹ năng.
Chính sách hỗ trợ của Nhà nước
TS Trần Đình Lý (Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM) đề xuất: Nhà nước cần hoàn thiện thể chế để tạo cơ chế “đặt hàng” và “đồng kiến tạo” giữa doanh nghiệp và nhà trường. Các doanh nghiệp đã tài trợ ký túc xá miễn phí hơn 10 năm cho sinh viên, là ví dụ minh chứng cho mô hình hợp tác lâu dài.
Đào tạo trong kỷ nguyên số: Đổi mới phương pháp
Đa ngành, tăng thực hành, năng lực số
TS Dương Tôn Thái Dương (Phó Ban Đào tạo Đại học Quốc gia TP.HCM) chỉ ra ba xu hướng: thị trường lao động phẳng hoá, nhu cầu các ngành mới và áp lực thay đổi liên tục. Trường Đại học Quốc gia TP.HCM đã tăng 50 % thời lượng thực hành, triển khai đào tạo đa ngành và nhấn mạnh năng lực số cùng ngoại ngữ.
Thị trường tuyển dụng linh hoạt
Bà Trần Kim Trang (Giám đốc Kinh doanh Việc Làm Tốt) cho biết doanh nghiệp hiện nay ưu tiên tuyển “phù hợp” – đúng thời điểm, đúng vị trí – hơn là chỉ “giỏi”. Nền kinh tế gig đang bùng nổ, người lao động muốn tự do chọn ca, địa điểm và thời gian làm việc.
Công nghệ AI trong tuyển dụng
AI, dữ liệu hành vi và chatbot đang rút ngắn thời gian tuyển dụng, thay đổi tiêu chí đánh giá từ “bằng cấp” sang “kỹ năng thực tế”, “khả năng học hỏi nhanh” và “sử dụng công nghệ”. Kỹ năng giao tiếp, ngoại ngữ và công nghệ trở thành năng lực cốt lõi.
Kết luận và hành động tiếp theo
Để giải quyết bài toán nguồn nhân lực trong kỷ nguyên mới, ba trụ cột phải đồng lòng: Nhà nước hoàn thiện thể chế, nhà trường dũng cảm đổi mới chương trình và tăng thực hành, doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình đào tạo như một khoản đầu tư chiến lược. Khi “siết chặt tay nhau” thực chất, TP.HCM sẽ tạo ra một thế hệ lao động vừa có chuyên môn cao, vừa linh hoạt thích ứng, góp phần phát triển bền vững cho siêu đô thị và toàn quốc.
Bạn có ý tưởng nào về mô hình hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp? Hãy chia sẻ trong phần bình luận và theo dõi chúng tôi để nhận thêm các giải pháp nhân lực thông minh.
