Nội dung chính
Quyết định rút khỏi 66 tổ chức quốc tế của Mỹ sẽ làm thay đổi cục diện hợp tác đa phương.
Mỹ rút khỏi 66 tổ chức quốc tế: bối cảnh và quyết định
Vào ngày 7/1, Tổng thống Donald Trump ký một sắc lệnh hành pháp đình chỉ mọi hỗ trợ tài chính và thành viên của Hoa Kỳ đối với 66 tổ chức, cơ quan và ủy ban quốc tế, bao gồm hơn 30 cơ quan thuộc Liên Hợp Quốc. Quyết định này được đưa ra sau một quá trình rà soát toàn diện mức độ tham gia và chi phí của Mỹ trong các tổ chức đa phương.
Danh sách các tổ chức bị nhắm tới tập trung vào các vấn đề mà chính quyền Trump cho là không mang lại lợi ích trực tiếp cho Mỹ: khí hậu, lao động, di cư, bình đẳng giới, và một số cơ quan giám sát tài chính. Ngoài các cơ quan Liên Hợp Quốc, Mỹ còn rút khỏi Đối tác Hợp tác Đại Tây Dương, Viện Quốc tế về Dân chủ và Hỗ trợ Bầu cử, cùng Diễn đàn Chống Khủng bố Toàn cầu.
Hệ quả đối với hợp tác đa phương
Bộ Ngoại giao Mỹ cho rằng nhiều thể chế “trùng lặp, quản lý kém, lãng phí và bị chi phối bởi các nhóm không đồng thuận với lợi ích quốc gia”. Tuy nhiên, việc rút lui này đánh dấu một bước ngoặt lớn so với các chính quyền Mỹ trước đây, vốn thường duy trì một mức độ tham gia ổn định trong các tổ chức đa phương.
Theo Báo Dân trí, Mỹ là nhà tài trợ lớn nhất cho ngân sách thường xuyên của Liên Hợp Quốc, chiếm khoảng 22% tổng ngân sách – một khoản đóng góp bắt buộc theo quy định của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Tuy nhiên, người phát ngôn Liên Hợp Quốc Stephane Dujarric cho biết Mỹ đã không thanh toán bất kỳ khoản nào cho ngân sách thường niên trong năm ngoái và hiện đang nợ khoảng 1,5 tỷ USD.
Ảnh hưởng tới các cơ quan trọng
- UN Women: Cơ quan thúc đẩy bình đẳng giới sẽ mất nguồn tài trợ quan trọng, ảnh hưởng đến các chương trình tại hơn 150 quốc gia.
- Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc: Giảm hỗ trợ sẽ làm chậm tiến độ kế hoạch hoá gia đình và chăm sóc sức khỏe bà mẹ.
- Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD): Suy giảm nguồn lực cho các nghiên cứu thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp đang phát triển.
- Diễn đàn Năng lượng Quốc tế (IEA) và Công ước Khung về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC): Mỹ sẽ không còn tham gia vào các cuộc đàm phán và tài trợ cho các dự án năng lượng sạch, làm giảm vị thế lãnh đạo của Washington trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.
Phản hồi quốc tế và triển vọng tương lai
Giám đốc Trường Quốc tế về Khủng hoảng (International Crisis Group), Daniel Forti, nhận định: “Chúng ta đang chứng kiến một cách tiếp cận đa phương “theo cách của tôi hoặc không có gì cả”. Đây là một tầm nhìn thu hẹp, khiến các đối tác quốc tế phải tìm kiếm nguồn lực thay thế.
Trong khi một số quan chức Mỹ, bao gồm cả ông Trump, vẫn khẳng định họ sẽ tập trung nguồn tiền thuế vào các sáng kiến tiêu chuẩn quốc tế do Washington thiết lập, các nhà phân tích cảnh báo rằng việc rời bỏ các nền tảng đa phương có thể làm giảm đáng kể ảnh hưởng của Hoa Kỳ trên trường quốc tế.
Bà Gina McCarthy, cựu Cố vấn Khí hậu Nhà Trắng, nhấn mạnh: “Mỹ là quốc gia duy nhất không tham gia Công ước Khung về Biến đổi Khí hậu, và quyết định này đang bỏ đi hàng chục năm vai trò lãnh đạo của Mỹ trong vấn đề khí hậu và hợp tác toàn cầu.”
Đối với doanh nghiệp Mỹ, David Widawsky, Giám đốc Viện Tài nguyên Thế giới, cảnh báo rằng các quốc gia khác sẽ nhanh chóng nắm bắt cơ hội việc làm và thương mại trong nền kinh tế năng lượng sạch, khiến các công ty Mỹ mất lợi thế cạnh tranh.
Trong bối cảnh này, các nhà hoạch định chính sách và các tổ chức phi chính phủ đang tìm cách tái cấu trúc nguồn tài trợ, tăng cường hợp tác khu vực và xây dựng các mạng lưới thay thế để duy trì các dự án quan trọng về y tế, giáo dục và môi trường.
Liên Hợp Quốc vẫn khẳng định rằng khoản tài trợ của Mỹ là “nghĩa vụ bắt buộc”, và sẽ tiếp tục đàm phán để tìm nguồn tài trợ thay thế, nhằm bảo đảm không có dự án nào bị gián đoạn nghiêm trọng.
Kết luận
Việc Mỹ rút khỏi 66 tổ chức quốc tế không chỉ là một quyết định tài chính mà còn là một bước đi chiến lược có thể làm suy giảm vị thế lãnh đạo của Washington trong các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, bình đẳng giới và an ninh. Các quốc gia và tổ chức đa phương sẽ cần thích nghi nhanh chóng, tìm kiếm nguồn lực mới và củng cố các cơ chế hợp tác thay thế.
Bạn nghĩ quyết định này sẽ ảnh hưởng như thế nào tới tương lai của đa phương? Hãy chia sẻ quan điểm của mình trong phần bình luận và theo dõi chúng tôi để cập nhật những phân tích sâu hơn.
