Nội dung chính
Thách thức và cơ hội của ngành viễn thông trong thời đại số
Trong Hội nghị triển khai công tác năm 2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng đã khẳng định: ngành viễn thông phải chuyển đổi từ hạ tầng kết nối thuần túy sang hạ tầng năng lực số cho toàn bộ nền kinh tế.
Mô hình kết nối đã chạm trần
Viễn thông đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử đưa Internet và dịch vụ di động đến mọi nhà. Tuy nhiên, dựa trên số lượng thuê bao, lưu lượng và ARPU (doanh thu bình quân), ngành đã gặp “trần” tăng trưởng. Theo báo cáo của Bộ Thông tin và Truyền thông (2024), tốc độ tăng trưởng ARPU chỉ đạt 2,3%/năm, trong khi GDP tăng 6‑7%.
5G: Không chỉ là tốc độ, mà là nền tảng sản xuất
Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: nếu 5G chỉ được dùng để “xem video sắc nét hơn” thì nó sẽ không mang lại giá trị kinh tế. Thực tế, các dự án 5G tại các nhà máy điện tử ở Bắc Ninh đã giảm thời gian ngưng máy 30% và tăng năng suất lên 15% (tài liệu nghiên cứu của Viện Công nghệ Thông tin, 2023). Giá trị thực của 5G nằm ở việc tích hợp vào sản xuất, logistics, cảng biển, y tế và năng lượng.
Năng lực số – bộ công cụ mới cho nhà mạng
Để biến 5G thành “hạ tầng sản xuất”, các nhà mạng cần cung cấp một gói năng lực số toàn diện, bao gồm:
- Điện toán đám mây (Cloud)
- Trí tuệ nhân tạo (AI)
- Dữ liệu (Data) và phân tích
- An ninh mạng (Security)
- Internet vạn vật (IoT)
- Các nền tảng số khác
Những dịch vụ này được ví như “điện mới” – năng lượng thiết yếu cho mọi doanh nghiệp trong kỷ nguyên số. Thay vì chỉ bán băng thông, nhà mạng phải đóng vai trò “đóng gói” và tích hợp các công nghệ trên thành giải pháp cuối cùng cho khách hàng.
Vai trò đổi mới của nhà nước
Bộ trưởng cũng đề xuất thay đổi tư duy quản lý: từ kiểm soát, cấp phép sang “kiến tạo” và “quản trị hạ tầng chiến lược quốc gia”. Cụ thể, cần xây dựng các khung thể chế thử nghiệm (sandbox) để cho phép mô hình kinh doanh mới, đồng thời giảm bớt các rào cản hành chính không cần thiết.
Việc chuyển đổi này không chỉ là nhiệm vụ của các doanh nghiệp viễn thông mà còn là trách nhiệm chung của toàn bộ hệ sinh thái, bao gồm các cơ quan quản lý, các nhà đầu tư và người tiêu dùng.
Tầm nhìn 10 năm tới
Theo dự báo của Bộ Khoa học và Công nghệ, đến năm 2035, viễn thông sẽ trở thành hạ tầng sản xuất và hạ tầng tri thức, kết nối không chỉ con người mà còn kết nối quy trình sản xuất, nghiên cứu và dịch vụ công. Điều này sẽ tạo ra một vòng sinh lợi khép kín, đưa Việt Nam tiến vào kỷ nguyên thịnh vượng.
Hiền Thảo
